Fracturen

Zoveel botten dat er zijn in het lichaam, zoveel verschillende soorten breuken kunnen er optreden. Fracturen ontstaan in het algemeen door trauma; vallen, aanrijdingen, verkeerde bewegingen, etc. 
Bij Dierenkliniek Kortenoord zien en behandelen wij een scala aan botbreuken bij dieren en kunnen wij verschillende technieken toepassen om de breuken zo goed mogelijk te laten genezen.

Diagnose: stabilisatie en rüntgenfoto's

Na trauma waarbij men een breuk vermoedt, dient men altijd als eerste de patiënt te stabiliseren en te zorgen dat er geen interne schade is opgetreden die levensbedreigend kan zijn. Een fractuur zelf is zelden levensbedreigend en daarom bij een instabiele patiënt van ondergeschikte rol. Wel hoort het gebied van de breuk geïmmobiliseerd te worden, zodat er geen verdere schade op kan treden. 
Bij een open breuk, daar waar het bot door de huid heen is gekomen, dient wel zo snel mogelijk een operatie ingepland te worden om contaminatie (besmetting met bacteriën) en complicaties in de genezing te voorkomen. 

Om de diagnose van een botbreuk te stellen, maken wij röntgenfoto’s in tenminste twee richtingen. Deze foto’s geschieden het liefst onder sedatie om zo het fractuur gebied goed in beeld te krijgen. Ook om deze reden willen wij als eerste dat de patiënt stabiel is.

Behandelingen van een botbreuk

Breuken komen in veel verschillende vormen voor en elke vorm heeft zijn eigen manier van ‘repareren’. 
Na het vaststellen van het type breuk (een open breuk of een gesloten breuk), de soort (enkelvoudige breuk of meervoudige losse stukken), de locatie (midden van het bot of aan de uiteindes), de uitgebreidheid (verplaatsing van de botdelen), maar ook een inschatting van de patiënt (leeftijd, activiteit, gezondheid status), stellen wij een plan op om de breuk te repareren. 

Het uiteindelijke doel van de operatie is om de botdelen “te zetten”. In medische termen noemen wij dit reductie van de botdelen. Door de botdelen te zetten en vrij te houden van bewegingen langzaamaan groeien de botdelen gedurende enkele weken aan elkaar vast. Hierbij zijn twee factoren essentieel voor een goede genezing, rust en goede aansluiting!
In de eerste weken wordt er een hoop littekenweefsel rondom de breuk afgezet wat we fibrine noemen. Enkele weken later ontstaat er een verdikking rondom de breuk welke wij callus noemen. Deze callus geeft al iets van stevigheid, maar nog niet genoeg om van genezing te spreken. Na ongeveer 4-6 weken begint de eerste vormen van verbening plaats te vinden. Er wordt langzaam nieuw bot afgezet en de breuk is overbrugd met nieuw bot. De maanden erna vindt ‘remodellering’ plaats: het lichaam bepaalt waar het bot steviger moet worden gemaakt, of waar overtollig bot moet worden verwijderd. 

De meest gebruikte techniek om breuken te zetten zijn platen en schroeven, welke op de verschillende delen van het bot worden vastgezet. Daarnaast kan men ook gebruik maken van pennen, welke in het merg van het bot worden gezet of er doorheen. Heel soms worden deze pennen door de huid en het bot heen geboord en aan de buitenkant van het lichaam vastgezet. Dit noemen we een externe fixatie.

Bij dierenkliniek Kortenoord maken wij gebruik van de modernste typen platen en schroeven die er op de veterinaire markt te krijgen zijn. Bij deze platen worden de schroeven niet alleen vastgezet in het bot, maar ook in de plaat zelf. Dit type plaat zorgt voor de minste kans op complicaties en voor een snelle, nette vergroeiing van de breuk.

 ‚Äč

Veel voorkomende breuken zijn die van het onderbeen en van de dijbenen. Deze worden vaak met een combinatie van een pen en een plaat-schroefcombinatie gezet.

Breuken van middenhands en -voetsbeentjes zien we veel bij katten. Deze worden altijd met pennen in de mergholte gezet.

Breuken van het bekken zijn een ander veel voorkomende probleem. Met name bij katten zien we wel eens breuken van de heupvleugels, maar ook breuken tussen het heiligbeen en het bekken zelf. Deze worden met schroeven weer vastgezet.

Bij jonge dieren zien we ook nog een andere soort breuken, die bij volwassen dieren niet voorkomen; breuken in de groeischijven.
Breuken in groeischijven dienen altijd zo goed en mooi mogelijk gezet te worden, omdat er anders in de resterende maanden vaan de groei een groeiafwijking kan optreden. Echter, ook met het zetten is dit niet altijd een garantie dat de groei niet verstoord is.  

Voor sommige problemen aan het bewegingsstelsel, waarbij een er geen sprake is van een breuk maar van een slechte stand, creëren wij als dierenartsen een kunstmatig breuk (zaagsnede in het bot) om een betere stand te krijgen. Dit is dan een kunstmatig gemaakte, nette breuk. De genezing volgt dezelfde regels als bij een natuurlijke breuk.
Dit soort breuken wordt gemaakt bij een probleem aan de knieschijven (Patella Luxatie) of bij het scheuren van een voorste kruisband (zie TTA Rapid) of bij een stands afwijkingen van de onderarm (Radius-Curvus probleem waarbij de pootjes krom groeien).

Revalidatie

Nadat een dier geopereerd is aan een breuk wordt de patiënt gedurende enkele weken vervolgd en gemonitord, om te zorgen dat de breuk zonder problemen kan genezen. De operatie zelf is de helft van de genezing, maar de revalidatie periode is de andere. 
Direct na een operatie wordt de patiënt vaak ook nog ondersteund met een spalkverband. Deze spalk zorgt voor het nog meer stilhouden van de botdelen, om een snellere vergroeiing te krijgen. Hoe groter de afstand en hoe meer beweging tussen de botdelen, hoe langer de genezing duurt. 
Na 2 weken willen wij de patiënt weer terugzien om het verband te wisselen en de wond te controleren. Een dier kan niet praten en kan dus niet zeggen of de spalk wellicht knelt of dat er een drukplek ontstaat. De verbandcontroles en -wissels dienen daarom elke 2 weken plaats te vinden.
Soms wordt in plaats van een spalk ook wel eens benchrust geadviseerd. Dan moet de patiënt enkele weken rust houden en mag de patiënt alleen voor zijn behoefte enkele minuten naar buiten. Een lastig scenario voor vele eigenaren in den beginne, maar uiteindelijk voor velen een goed uitvoerbare periode. 
Na 6 tot 8 weken wordt een röntgenfoto gemaakt om te zien of de breuk goed geneest. Pas dan en niet eerder kunnen we een goede inschatting maken of het lichaam het gat tussen de botdelen heeft kunnen overbruggen met nieuwe botcellen en of er al opvulling heeft plaatsgevonden. 
Als dat het geval is, kan de patiënt weer zijn normale bewegingen gaan opbouwen en is het juist van enorm belang dat het pootje goed belast gaat worden om het bot verder uit te harden.
Mocht er nog geen goede verbening te zien zijn, dan is dat niet direct een teken van ongerustheid. Niet elke patiënt is hetzelfde en soms duurt het bij de ene patiënt langer dan de andere. Helaas moet de rust dan steeds met 4 weken worden verlengd en de patiënt opnieuw gecontroleerd worden. Gelukkig zijn dit meer uitzonderingen dan regel, maar het komt wel eens voor.
 

Complicaties na de operatie

Complicaties, de grootste angst van elke patiënt, eigenaar maar zeker ook voor de dierenarts! Helaas soms wel een realiteit. 
Een dier, of mens, is een levend wezen en wij als artsen kunnen enkel de meest ideale situatie creëren voor het lichaam om een breuk zo snel mogelijk te laten vergroeiing. Maar als puntje bij paaltje komt, moet het lichaam dat laatst beetje echt zelf doen en daar kunnen wij niet verder mee helpen. 
Heel veel factoren spelen mee tijdens de genezing; de leeftijd, de bewegelijkheid, het type breuk, de manier van zetten, maar ook factoren als contaminatie van de wond of breuk zijn erg belangrijk. Als bacteriën in het breukgebied zitten kan dit de botgenezing verstoren en kan het zelfs in het ergste geval botoplossing veroorzaken. Bacteriën kunnen via een wond naar binnen komen (bij een breuk door de huid heen, maar ook likken aan de wond na de operatie), maar ook gewoon via de bloedbaan. 

Naast infectie met bacteriën is een ander mogelijke complicatie het in een slechte stand vergroeien van de botdelen. We noemen dit een Mal-Union. Als de botdelen helemaal niet vergroeien noemen we dit een Non-Union.
Factoren welke dit kunnen veroorzaken zijn bijvoorbeeld te veel beweging tussen de botdelen onderling, waardoor het lichaam de delen niet goed aan elkaar vast kan laten groeien. Een andere oorzaak voor het niet vergroeien kan ook zijn dat de doorbloeding in en rondom de breuk tijdens de breuk is beschadigd. Te weinig bloedvoorziening in het breukgebied zorgt voor te weinig voeding en herstelcellen aldaar en het lichaam kan de breuk dan niet repareren. 

Rust en oplettendheid van de eigenaar zijn ontzettend belangrijk voor de patiënt. Bij twijfel is het altijd goed om aan de bel te trekken. Heel soms moet men namelijk bij het ontstaan van complicaties wel eens besluiten tot een heroperatie en hoe eerder dat men doet hoe beter dat is.
 

Kosten van een operatie

Een niet geheel onbelangrijke onderdeel bij te horen krijgen dat een huisdier een breuk heeft. 
De kosten van het zetten van een breuk en de revalidatie daarvan kunnen vrij hoog zijn. Daar het in Nederland helaas nog niet zo vanzelfsprekend is dat dieren verzekerd zijn, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk waar zo’n 80% van de huisdieren verzekerd zijn, vallen de kosten vaak in zijn geheel voor de rekening van de eigenaar.

U heeft kunnen lezen dat er zoveel verschillende breuken zijn en zoveel verschillende herstelmethoden, waardoor het lastig is om een prijsindicatie te geven. Als de diagnose gesteld is, wordt er als eerste een plan opgezet van de beste methode van het zetten van de breuk en wordt een zo goed mogelijke kostenschatting gemaakt (let op: niet de definitieve prijs!) en met u besproken.
Vergeet u niet dat wij streven naar de beste zorg voor uw dier en dat het welzijn voorop staat. Een team van meerdere assistenten en artsen ontfermt zich over uw dier en zijn uren bezig met de ingreep en nazorg ervan. 
Een andere punt wat men zich moet realiseren is dat de kostenschatting enkel voor de operatie en de standaardnazorg geldt, maar dat eventuele complicaties en daaruit vloeiende extra kosten en onderzoeken nog apart in rekening moeten worden gebracht. 
Mensen interpreteren het woord complicaties vaak als “medische fouten”. Dit is echter niet correct, zoals u eerder kunt lezen. Soms gebeurt dit zelfs als er perfecte omstandigheden zijn gecreëerd door de arts, maar het lichaam er anders op reageert. Dan is een extra ingreep soms nodig en zijn er opnieuw kosten. 

Mocht u na dit verhaal nog vragen hebben, neemt u dan alstublieft contact met ons op. Mocht u geen patiënt zijn van Dierenkliniek Kortenoord en wilt u graag advies omtrent een breuk of wilt u doorgestuurd worden, vraag dan uw eigen dierenarts of de röntgenfoto’s, in twee richtingen, naar ons toegestuurd kunnen worden om een eerste indruk te krijgen van de breuk en u beter voor te kunnen lichten.